Zvezdani H-R dijagram

Hercšprung-Raselov (H-R) dijagram je veoma važan za izučavanje zvezda. On pokazuje odnos između temperature zvezda i njihovog sjaja. Na horizontalnoj osi je temperatura koja s leva na desno, a na vertikalnoj osi je prikazan sjaj koji raste odozdo na gore.

Postoji i posebna klasifikacija zvezda.

U odnosu na ova dva parametra zvezde su unutar dijagrama raspoređene po masi, hemijskom sastavu i starosti. Najveći broj zvezda je smešten u glavnom nizu koji se prostire od gornjeg levog ugla do donjeg desnog ugla na dijagramu. Naše Sunce se nalazi na sredini tog glavnog niza, pa se iz toga zaključuje da je ono samo jedna zvezda prosečne veličine i temperature. Naravno, postoje zvezde koje su i više od 1000 puta veće od Sunca, a i zvezde koje su mnogo puta manje od njega. Neke su znatno toplije, neke znatno hladnije. Međutim, za te zvezde postoje posebna mesta u ovom dijagramu.

Postoje zvezde koje su mnogo puta manje od Sunca, ali imaju ogromnu temperaturu i nisu veće od četri Zemljina prečnika. Na dijagramu su prikazane ispod glavnog niza. Te zvezde se nazivaju beli patuljci. Suprotno od njih, iznad glavnog niza nalaze se zvezde džinovi koje su desetinama puta veće od Sunca, ali su im temperature znatno niže. Tu su i superdžinovi čiji radijus prelazi i 1000 puta radijus Sunca.

Primera radi, zvezda Betelgez spada u superdžinove i nalazi se daleko iznad glavnog niza, dok zvezda Arktur spada u džinove i nalazi se na pola puta između Betelgeza i zvezda glavnog niza. Zvezda Sirijus je malo veća od Sunca i nalazi se na glavnom nizu, blizu njega. Praltilac Sirijusa, Sirijus B, spada u bele patuljke i nalazi se ispod glavnog niza na mestu koji je za njih predviđeno.

Mesta ostalih tipova zvezda se takođe vide na ovom dijagramu.

3 thoughts on “Zvezdani H-R dijagram

  1. Gagi

    U glavnom važi pravilo “što veća zvezda, brže troši vodonik, kraće ‘živi’, veća šansa da nastane nova, super nova, neutronska zvezda, crna rupa (poređano po veličini od manjih ka najvećim)”.
    Može se videti na dijagramu da život zvezde najpre “ide na gore”, a zatim na “dole”.
    Patuljci nastaju kao faza umiranja većih zvezda. Npr. Crveni džin je otpustio svoj omotač daleko u svemir i ostalo je samo jezgro.
    Koja je budućnost Sunca…!? Domaći zadatak 😀

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s