Udari stena iz svemira o Mesečevu površinu, odnosno njihovi bljeskovi nakon udara snimljeni su mnogo puta do sada, a snimci astronoma amatera su brojni. Ipak, do januara ove godine nikada takav bljesak nije snimljen tokom pomračenja Meseca. Sjaj je bio taman toliki da je mogao da se vidi golim okom za pažljivog posmatrača.

impact-flash-moon-jan2019-ecliplse

Udar stene u Mesec tokom njegovog pomračenja –  foto: J.M. Madiedo/MIDAS

Tokom analiza španskih naučnika došlo se do zaključka da je ova stena udarila u površinu Meseca brzinom od 61 000 km/h i tom prilikom napravila krater dubine od 10 do 15 metara. Studija je objavljena 27. aprila u časopisu Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.

Potpuno pomračenje Meseca desilo se 20/21 januara dok su najbolja mesta za posmatranje bile Severna i Južna Amerika kao i zapadna Evropa.

Bilo je vidljivo i sa naših prostora.

Satnica potpunog pomračenja Meseca koji se desio 20-21. januara 2019. godine.

Potpuno pomračenja Meseca se sastoji iz sedam faza koje su bitne za praćenje ovog događaja, a to su: početak ulaska u polusenku, početak delimičnog pomračenja, početak potpunog pomračenja, potpuno pomračenje, kraj potpunog pomračenja, kraj delimičnog pomračenja i izlazak iz Zemljine polusenke.

Ispod je tabelarni prikaz faza sa vremenima početka svake od njih i vidljivošću sa naših prostora:

Faze potpunog pomračenja Meseca Satnica Vidljivost
Početak ulaska u polusenku 3:36 Da
Početak delimičnog pomračenja 4:33 Da
Početak potpunog pomračenja 4:41 Da
Potpuno pomračenje 6:12 Da
Praj potpunog pomračenja 6:43 Da
Zalazak Meseca 7:06
Kraj delimičnog pomračenja 7:50 Ne, biće ispod horizonta
Izlazak iz Zemljine polusenke 8:48 Ne, biće ispod horizonta

Stena koja je te noći udarila u Mesec imala je težinu oko 45 kg i prečnik do 60 cm. Energija koja je oslobođena prilikom udara iznosila je 1,5 tona TNT. Procenjana najviša temperatura tokom udara je iznosila 5 400 stepeni C, a to je ujedno i temperatura koja vlada na površini Sunca. Trajanje bljeska e bilo 0,28 s.

Veliki broj izveštaja astronoma amatera govori u prilog tome da je ovaj bljesak bio vidljiv i golim oko zahvaljujući pomračenju Meseca.

Na Mesecu ne postoji atmosfera pa ni zaštita od manjih asteroida ili stena koji se kreću prema mesečevoj površini. Krateri koji ostaju nakon udara ostaju trajno na mesecu jer ne postoji ni erozija, a ni vetrovi koji bi uticali na reljef.

Ukratko o pomračenju Meseca

Pomračenje Meseca se dešava samo kada je on u fazi punog meseca, odnosno kada je Zemlja između Sunca i Meseca. Kako to da se pomračenje Meseca ne dešava svaki put kada je pun mesec? Razlog je taj što nagib Mesečeve putanje oko Zemlje zaklapa određeni ugao u odnosu na ravan ekliptike, kao što se vidi i na slici. Mesec najčešće prolazi iznad ili ispod mesta gde može doći do pomračenja.

LunarOrbit

Mesečeva putanja oko Zemlje preseca ravan ekliptike na dva mesta, koja se nazivaju čvorovi. Postoje ulazni i silazni čvor. Pomračenje i Sunca i Meseca dolazi samo ako je Mesec u blizini čvorova. Mesec tokom pomračenja prvo ulazi u Zemljinu polusenku, zatim u Zemljinu senku (kada dobija bledu crvenkastu boju zbog prelamanja svetlosti kroz zemljinu atmosferu), zatim ponovo u Zemljinu polusenku, da bi na kraju u potpunosti izašao iz pomračenja.

Ako je Mesec u granicama od 11,5 stepeni, na svojoj putanji, pre ili posle jednog od čvorova, može doći do pomračenja Meseca. Ukoliko je, naravno, udaljeniji od toga pomračenja neće biti. Može se desiti da prođe godine bez pomračenja Meseca, a maksimalan broj je tri puta godišnje.