O planetama Sunčevog sistema i Sunčevom sistemu u nekoliko minuta
Author: Predrag Agatonović
Danilov i Daničin otac, master inž. ZŽS, osnivač astronomskog društva Bor sa 25 godina iskustva u amaterskoj astronomiji, poplarizator astronomije, ljubitelj fotografije i borac za očuvanje životne sredine.
SuperMesec 2013
(prema tekstu iz 2012. godine)
Još jedan tzv. SuperMesec na nebu desiće se 23. juna. Ovaj senzacionalni naziv, koji ima Mesec kada je najbliži Zemlji u određenoj godini, je solidno neopravdan, a razlog za to je što je ova pojava jedva primetna. Ukoliko želite da što bolje primetite razliku posmatrajte Mesec na izlasku, odnosno kada se pojavi iznad istočnog horizonta i to recimo između zgrada ili krošnji drveća, ali niko ne garantuje da ćete je primetiti.
Mesec se tokom svog okretanja oko Zemlje nalazi na različitim rastojanjima od nje. Razlog tome je njegova putanja koja ima eliptični oblik. Na taj način, kada je Mesec udaljeniji od Zemlje njegov prividni prečnik na nebu je manji, a kada je bliži njegov prividni prečnik je veći. U ovom slučaju će Mesec u perigeju (najbliže rastojanje) biti udaljen od Zemlje 356989 km. Continue reading “SuperMesec 2013”
Na današni dan: Galileo, crkva i početak moderne astronomije
Davna 1609. godina označena je za prelomnu godine u svetu astronomije, odnosno godinu početka moderne astronomije. Te 
godine je Galileo Galilej uperio svoj telekop u nebo i video ono što niko pre njega nije. Ne vrti se sve oko Zemlje, već se i neka druga nebeska tela okreću oko nečega što nije Zemlja.
Posmatrao je kako se Jupiterovi sateliti okreću oko Jupitera. Najveći sateliti ovog gasnog džina su nazvani po Galileju: Galilejevi sateliti, a to su: Ganimed, Kalisto, Evropa i Io.
Takođe je posmatrao Mesec i video planine na njemu, zaključio da Venera ima mene baš kao Mesec, video da se Mlečni Put sastoji od zvezda…
Zbog toga je i 2009. godina proglešena godinom astronomije i to 400 godina nakon Galilejevog otkrića, jednog od najvažnijih otkrića u istoriji astronomije. Continue reading “Na današni dan: Galileo, crkva i početak moderne astronomije”
Početak godišnjih doba iz Svemira
Zanimljiv prikaz kako iz Svemira izgleda Zemlja na početku određenih godišnjih doba.
Tokom ravnodnevnice, odnosno na početku proleća i jeseni Sunčevi zraci padaju normalno na Zemljin nebeski ekvator, tako da dan i noć traju približno jednako, dok je na početku leta i zime ugao upadnih sunčevih zraka najveći i zavisno na kojoj ste zemljinoj polulopti, za vas počinje najtoplije ili najhladnije godišnje doba.
Za primer je uzeta 2011. godina: Continue reading “Početak godišnjih doba iz Svemira”
NASA traži pomoć zbog realne opasnosti od asteroida
Američka svemirska agencija NASA pozvala je astronome amatere i druge građane da pomognu u praćenju kretanja asteroida koji bi mogli da opustoše Zemlju.
Continue reading “NASA traži pomoć zbog realne opasnosti od asteroida”
Leto 2013
Datum i vreme početka leta, baš kao i ostalih godišnjih doba, varira od godine do godine. Leto može početi 20, 21 ili 22. juna i predstavlja trenutak kada je Sunce najsevernije od nebeskog ekvatora (ekvator na Zemlji projektovan na nebesku sferu) u toku jedne godine.
Do ove razlike u vremenu početka leta dolazi zbog toga što prema gregorijanskom kalendaru godina traje 365 dana ili 366 kod prestupnih godina, dok tropska godina traje u proseku 365.242199 dana. Tropska godina je tačno vreme za koje se Sunce ponovo vrati u isti položaj, gledano sa Zemlje nakon jednog ciklusa godišnjih doba. Recimo, od letnjeg solsticija do sledećeg letnjeg solsticija. Bitno je i napomenuti da se Zemlja ne kreće uvek konstantnom brzinom oko Sunca.Više o tome pogledajte >>>> ovde.
Galaktički kanibalizam
Slučaj kada veća galaksija uništi manju galaksiju sa kojom se sudarila ili na koju je uticala svojom gravitacijom, a krajnji rezultat je nastanak veće galaksije sastavljene od materijala veće i manje naziva se galaktički kanibalizam.
Na sledećoj slici je prikazan galaktički kanibalizam u kome učestvuje galaksija NGC 5907. Oko nje se vide tanke spirale sačinjene od zvezda i prašine koje su nekada činile galaksiju satelit. Najverovatnije je gravitacioni uticaj galaksije NGC 5907 doveo do uništenja manje galaksije i sada je u toku nastajanje veće galaksije.
Ovakve satelite ima i naša galaksija, a najpoznatiji su Veliki i Mali Magelanovi oblaci vidljivi golim okom sa južne hemisfere, na čiji oblik utiče gravitacija Mlečnog puta.
Tranzit Meseca preko Sunčevog diska
Letelica SDO (Solar Dynamics Observatory) je 7. oktobra 2010. godine fotografisala ovaj tranzit, ali je tek sada objavljeno. Međutim, ne u orginalu.
NASA je preko orginalnog zemljinog satelita postavila sliku koju je napravila letelica LRO (Lunar Reconnaissance Orbiter).
Slika je ispala odično, a do sada je letelica SDO više puta slikala tranzit Meseca preko Sunčevog diska. Continue reading “Tranzit Meseca preko Sunčevog diska”
Nebo bez oblaka, posmatrajmo!
Nakon dosadnih oblaka napokon možemo da posmatramo noćno nebo bez njih. Veliki broj objekata i zanimljivih sazvežđa su iznad nas u letnjem periodu, periodu kada veliki broj ljudi ima vremena ili volje da posmatra noćno nebo zbog toplih noći, godišnjih odmora…
Za posmatranje je najbolje odabrati mesto sa što manjim svetlosnim zagađenjem, a čak i ako nemate neki optički instrument (dvogled ili teleskop) možete uživati u posmatranju.
Ovih dana odmah nakon zalaska Sunca negde na jugozapadnom nebu nalazi se cirkumpolarno sazvežđe Veliki Medved. Vrlo lako se može prepoznati po asterizmu Velika kola. Ovo sazvežđe zauzima veliki deo neba i u povoljnim posmatračkim uslovima u njemu možete videti preko 100 zvezda. Više o ovom sazvežđu, kako ga prepoznati i objektima koje možete videti u njemu možete Continue reading “Nebo bez oblaka, posmatrajmo!”
VY Canis Majoris (VY Cma) – jedna od najvećih zvezda
Zvezda VY Canis Majoris (VY Cma) je crveni superdžin i jedna je od najvećih poznatih zvezda. Poluprečnik zvezde je procenjen između 1800 i 2100
poluprečnika Sunca. Ukoliko bi se ova zvezda nalazila na mestu Sunca možda bi se, pored unutrašnjih planeta i Jupitera, i Saturn našao unutar ove zvezde, ali još uvek se njen prečnik uzima sa rezervom. Ipak, sigurno je da Jupiter ne bi preživeo.
Spada u promenljive zvezde sa periodom promene sjaja od 2000 dana, a njena magnituda varira od 7,4 do 9,6 i nalazi se u sazvežđu Veliki Pas, prividno blizu zvezde Sirijus, ali mnooogo udaljenija. Procenjuje se na je od nas udaljena oko 5 000 svetlosnih godina, dok je recimo Sirijus udaljen “samo” 8,3 s.g.
Prvi poznati zapis o ovoj zvezdi datira od 7. marta 1801. godine u katalogu zvezda koji je napravio francuski astronom Continue reading “VY Canis Majoris (VY Cma) – jedna od najvećih zvezda”
SVEMIR 