Vreme je za sazvežđe Škorpija

Zahvaljujući sjajnoj crvenkasto-narandžastoj zvezdi Antares lako je na južnom nebu pronaći sazvežđen Škorpija. Ovo sazvežđe zauzima veliki deo južnog neba, ali je toliko nisko prema da se iz naših krajeva nikada ne vidi u celosti, odnosno rep škorpije je uvek ispod horizonta, zajedno sa popularnim rasejanim zvezdanim jatom NGC 6231. Izuzetak su februar i mart, ali i tada je rep Škorpije toliko nisko da je veoma teško posmatrati ga.

Antares je sjajna zvezda koju zbog svoje boje posmatrači često poistovećuju sa planetom Mars (crvenom planetom), a za to je kriv i njen položaj na nebu koji se nalazi blizu ravni ekliptike po kojoj se prividno kreću Sunce i ostale planete. Položaj Antaresa je nešto južnije od ove ravni.
Nalazi se na udaljenosti od 600 svetlosnih godina od nas i po svojoj prividoj veličini je na 13. mestu od svih zvezda na našem nebu.

Anatares je ogromna zvezda i njene dimenzije otprilike izgledaju ovako: Kada bi se ova zvezda nalazila na mestu Sunca, u njoj bi se nalazile sve planete unutrašnjeh Sunčevog sistema, a njen spoljašnji prečnik bi se nalazio blizu Jupitera. Temperatura na njenoj površini iznosi oko 3450 stepeni celzijusovih i hladnija je od Sunca za 2500 stepeni. Njen sjaj (onaj pravi) je 12000 puta sjajniji od našeg Sunca.

Poseduje sopstvenog pratioca, 5 magnitude, koji se teško zapaža zbog ogromnog sjaja Antaresa.
Nestabilna je zvezda, jer je na samom kraju svog života. Rezerve goriva (vodonika) ima još samo malo i kada njeno jezgro postane bogato gvožđem eksplodiraće kao supernova.

Sazvežđe Škorpija – foto: Stellarium

U blizini ove zvezde je zbijeno zvezdano jato M4 koje je lako pronaći dvogledom, a i na ivici je vidljivosti golim okom sa magnitudom oko + 5,9. Samo malo dalje i zvezdano jato M80 magnitude + 7,8. U ovom sazvežđu su i rasejana zvezdana jata M6 i M7 vidljiva golim okom.

M4 je zbijeno zvezdano jato udaljeno od nas oko 7000 svetlosnih godina koje je Šarl Mesijer otkrio još 1764. godine. Jedno je od nama najbližih zevzdanih jata i moguće je amaterskim teleskopima razdvojiti dosta zvezda u jatu. Lako ga je pronaći na nebu, jer kada vidite zvezdu Antares već ste pronašli i ovo zvezdano jato.

M80 je još jedno zbijeno zvezdano jato, odnosno zvezdana kuglica u sazvežđu Škorpija. Mesije ga je otrkrio 17 godina nakon otkrića jata M4. Takođe se lako nalazi jer mu je lokacija na pola puta između zvezda Antares i Acrab koja ima magnitudu + 2,6. Udaljen je od nas 32000 svetlosnih godina i u njemu se nalazi nekoliko stotina hiljada zvezda. Može se videti dvogledom, ali da bi se primetili posebni detalji u jatu potreban vam je teleskop prečnika preko 200 mm.

Leptirov skup (podseća na leptira) ili rasejano zvezdano jato M6 sa magnitudo od 4,2 je vidljivo golim okom, ali zbog svog položaja nisko prema horizontu preporučujue se dvogled. Mesije ga je u svoj katalog uvrstio kada i M4, ali se pretpostavlja da je Ptolomej prvi video. Udaljen je od nas oko 1500 svetlosnih godina i sadrži oko 80 zvezda.

M7 je takođe Ptolomej otkrio i ovo je još jedno jato koje je Mesije 1964. godine dodao u svoj katalog. Jato je sjajnije od M6 sa magnitudom + 3,3 ali je još južnije. Vidljivo je golim okom, ali se za bolje posmatračko iskustvo preporučuje dvogled. Udaljeno je od nas oko 800 svetlosnih godina i u njemu se nalazi preko 80 zvezda.

U ovom sazvežđu tik iznad horizonta postoji veći broj zvezdanih jata koja su prema svojim magnitudama vidljiva golim okom, ali zbog položaja na nebu u odnosu na nas nisu lake mete. Posebno se izdvaja rasejano zvezdano jato koje u Kadvelovom katalogu nosi oznaku C76, a ima magnitudu od + 2,6.

Proleće, kao i letnji meseci su pravo vreme za posmatranje objekata u ovom sazvežđu. Već 45 minuta nakon zalaska Sunca posmatranje može početi.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s